DO LASU, CZY DO MIASTA?

 

Alicja Barwicka

Wakacje trwają w najlepsze. Opustoszały miasta, bo część dzieciaków nad morzem, w górach, na Mazurach z rodziną albo z kolonijnym lub obozowym towarzystwem. Z niewielkimi przerwami dopisuje pogoda więc wypoczywać aktywnie, lub jak komu wygodniej, nawet całkiem leniwie można do woli. Część uczniów już wróciła do własnych domów, bo przecież trudno jest zabezpieczyć wakacyjny wyjazdowy wypoczynek przez ponad dwa miesiące. Ci, którzy w domach – spędzają czas wpatrzeni w telewizory i smartfony, spokojni, że dorośli w pracy i można surfować w sieci bez ograniczeń. Niby wiedzą, że na to w wakacje szkoda oczu i kręgosłupa, ale to jest wiedza teoretyczna, a takiej żadne dziecko nie lubi. Tymczasem prawie w każdym zakątku kraju jest mnóstwo zieleni i zanim lato nam umknie można w lasach i parkach pobiegać, pojeździć na rowerze, na hulajnodze, albo przynajmniej zagonić na trawę równolatków, by pochwalić się przeżytymi podczas obecnych wakacji przygodami, pokazać zdjęcia i przy okazji zupełnie nieświadomie pooddychać świeżym leśnym lub parkowym powietrzem. To samo można zresztą zrobić nad wodą, bo temperatury ciągle całkiem przyzwoite. Wszędzie znajdziemy naturalne lub sztuczne zbiorniki wodne, a bezpieczeństwa na strzeżonych kąpieliskach strzegą zazwyczaj doskonale wyszkoleni profesjonaliści.  Kiedy już zostanie wybrane miejsce wakacyjnej zabawy, wybiegające z domów dzieciaki czasem na chwilę przystaną i spojrzą na swoje miasto / miasteczko i może się nawet zdziwią, jak ostatnio wypiękniało. Ulice są nie tylko czyste, ale i bardzo kolorowe, wszędzie zadbane kwietne rabaty, mnóstwo zielonych skwerków, zniknęły gdzieś odpadające tynki blokowisk i zastąpiły je wspaniałe kolorowe murale przedstawiające wielkie wydarzenia, o których uczono na lekcjach historii, postaci bohaterów narodowych, gwiazdy sportu i estrady, a także sceny z baśni z ich szczególnie bliskimi sercom i oczom postaciami.  Zanim więc cel wypadu zostanie osiągnięty – udało się przypadkiem naładować pozytywną energią umysły tych, którzy już za chwilę ponownie siądą w szkolnych klasach i pracowniach oraz w domowych „swoich pokojach” i przez długie miesiące będą obciążać oczy i kręgosłupy. Całe szczęście, że za rok znowu będą letnie wakacje i będzie można korzystać z uroków wakacyjnej natury zarówno tej miejskiej, jak i z pewnością tej bardziej zielonej pozamiejskiej.

JEDZMY TRUSKAWKI!

 

Alicja Barwicka

Kuchnia zawsze była w modzie. Zmieniały się kierunki zależnie od rynkowych zasobów żywności i stanu finansów, ale z kulinarną modą liczono się zawsze. Zawsze też istniały rozmaite formy marketingu i zależnie od celów producentów żywności ustalano priorytety i przedstawiano ludzkości zalety jednych produktów, przeciwstawiając im prawdziwe lub nie „słabe strony” tych drugich. Wiele osób pamięta z całkiem niedawnych czasów kampanię reklamową zniechęcającą do korzystania z masła i zachwalającą równocześnie stosowanie margaryny. Chociaż konsumenci mieli z pewnością wiedzę, jakie jest źródło takiego działania, to jednak presji ulegali i naprawdę wierzyli, że zwykłe, spożywcze masło może zagrażać ich życiu i zdrowiu. W XXI wieku nie da się już tak po prostu promować danego produktu czy sposobu żywienia, bo jak w innych, tak i w tej dziedzinie - informacja oczekiwana przez marketingowe korporacje i koncerny spożywcze musi być oparta na wynikach właściwych badań naukowych, potwierdzających jej zasadność. Żywność współcześnie to wielka gałąź przemysłu, a będące jej częścią zalecenia żywieniowe oparte na solidnych podstawach naukowych nadal zgodnie z aktualną modą promują dzisiaj to, co nauka uznaje za optymalne dla dobrostanu człowieka. Przez wieki moda się oczywiście zmieniała, ale w różnych epokach miała swoich wielkich propagatorów hołdujących konkretnym kulinarnym rozwiązaniom przyczyniając się do ich popularyzacji. Kiedy za promocją konkretnego produktu stoi znane, czy powszechnie szanowane nazwisko, produkt zaczyna sprzedawać się sam. Historia zna wielu kreatorów gustów żywieniowych, a do tych najbardziej znanych między innymi ze świata polityki, kompozytorów czy filozofów powinno się zaliczyć chociażby Richelieu, Colbert, Ludwików  XIII i XIV, byłego prezydenta USA Eisenhowera czy Rossiniego. Wytworna, modna w danej epoce sztuka kulinarna będąca wcześniej przywilejem bogaczy powoli opanowywała inne grupy społeczne, chociaż poza dworami magnatów i patrycjuszy wcale nie jadało się źle czy niesmacznie. Potrawy ludowe przyrządzane w prosty sposób z naturalnych produktów często górowały nad tymi wykwintnymi smakiem i wartością odżywczą. Dzisiaj doceniamy różnorodność kuchni ludowej opartej na tradycyjnych przekazywanych przez pokolenia przepisach, ceniącej produkty naturalne. Współczesna nauka udowodniła, że wartości odżywcze, prostych, świeżo przygotowanych potraw odpowiadają normom wypracowanym w laboratoriach naukowych, a ponadto potwierdziła, że świeże warzywa i owoce to nie tylko radość smaku, ale bogactwo niezbędnych organizmowi człowieka witamin, pierwiastków śladowych i minerałów. Mamy lato, więc zgodnie z aktualnym poziomem wiedzy i aktualnie nam panującą modą na wspaniałe, zdrowe żywienie JEDZMY TRUSKAWKI!

NIE ZAWSZE BYŁO ZDROWO

 

Alicja Barwicka

Pierwszy człowiek był zarazem pierwszym kucharzem. Z oczywistych powodów sztuka przyrządzania jedzenia jest znacznie starsza od wszystkich innych sztuk i w historii cywilizacji stanowi jeden z najbardziej pasjonujących rozdziałów. Wśród wykopalisk z epoki kamiennej znalazły się garnki, które można uznać za przodków dzisiejszych rondli, garnków i patelni, a jedno z najwspanialszych odkryć człowieka jakim było wykorzystanie ognia służyło od zarania ludzkości do pieczenia mięsa. Zwierzęta pieczono w całości lub w rozebranych uprzednio częściach na rozżarzonych kamieniach, w popiele, albo na rożnie. Zanim zaczęto lepić i wypalać gliniane naczynia, gotowano w wyżłobionych w kamieniu korytach, do których wrzucano rozpalone kamienie doprowadzając tym sposobem wodę do wrzenia.  Nie była to może kuchnia wykwintna, ale naszym praprzodkom żyjącym w bezpośrednim kontakcie z groźną i surową przyrodą zapewniała siłę niezbędną do codziennych zmagań, a przynajmniej zdolność przeżycia. Dzięki codziennym ćwiczeniom wszystkich ludzi – rozwój sztuki kulinarnej następował bardzo szybko i już w starożytności pojawiła się w niektórych obszarach świata kuchnia wykwintna, a często wręcz wyrafinowana. Wszystko zaczęło się w Azji, ale w szybkim tempie dotarła przez Grecję, a potem Rzym - do całego ówczesnego świata. Każda społeczność modyfikowała ją wg własnych upodobań i tradycji, ale na dworach patrycjuszy pojawiały się dania, które musiały imponować rozrzutnością i przepychem. Jan Parandowski tak opisywał menu tylko jednego wystawnego przyjęcia obejmującego czterokrotne wydanie dań u rzymskiego wodza Lukullusa (108-56 p.n.e.): 1 - ostrygi, drozdy w szparagach, pulardy, potrawka z małży, perliczki zapiekane cieście, kasztany białe i czarne; 2 – dzik podany w całości, ale złożony z kilkunastu odmiennie przyrządzonych części, do tego: rzepa, sałata, rzodkiew i ostry sos z ryb morskich; 3 – ogromna murena garnirowana rybami morskimi, do tego sos z oliwy, octu, makreli i jarzyn gotowanych w pięcioletnim winie; 4 – wątróbki gęsie, zające hiszpańskie, kaczki tuczone figami, owoce. Podczas biesiadowania podawano odpowiednie do serwowanych dań stare wina, sprowadzane nawet z najodleglejszych krańców rzymskiego imperium. Chociaż tak wykwintnie jadały tylko jednostki, to rozwój sztuki kulinarnej postępował także w najprostszej kuchni najbiedniejszych warstw społecznych. Tam zdecydowanie większą wagę przywiązywano do zaspokojenia głodu a nie do przepychu. Ten przepych zresztą wyszedł z „kulinarnej mody” już w średniowieczu, kiedy to zwracano uwagę bardziej na ilość niż na jakość. W kolejnych okresach historycznych zmieniały się kulinarne priorytety. Całe szczęście, że obecnie w „modzie kulinarnej” priorytety ustanawia już nauka i dlatego w dobie wiosennych świeżych warzyw i owoców powinniśmy zwiększyć ich podaż w codziennej diecie, zwłaszcza tych żółtych i zielonych, bo zawierają tak ważne dla pracy siatkówki barwniki, w szczególności luteinę i zeaksantynę.

Smacznego!